|
ÖNDER
ÇİFTÇİ PROJESİ(ÖÇP) ve ÖNDER
ÇİFTÇİ DANIŞMANLIK DERNEKLERİ (ÖÇD) NEDİR?
Üreticilerimizin
karşılaştığı sorunların çözümü için sorunun kaynağına inmek
ve sebeplerinden en önemli bir tanesini ortadan kaldırmak üzere
devletin danışmanlık sistemi dışında çiftçilerin katılımı ve
katkılarını da öngören, çiftçilerin sorumluluğunda bağımsız bir
organizasyon modelinin, özel bir danışmanlık sisteminin ülkemizde de
kurulması ve yaygınlaştırılmasına ihtiyaç bulunduğu tespit edilmiştir.
Bu tespitten hareketle yaklaşık 15 yıl önce Alman Tarım
Birliği (DLG)’nin 100. kuruluş yıldönümü nedeniyle bu yönde yapılan
proje teklifi Türkiye Ziraat Odaları Birliğince (TZOB) olumlu karşılanmıştır.
1950'li yıllardan beri Almanya'da uygulanan bu sistemin bir pilot proje
halinde Türkiye'de Tekirdağ'da denenmesine ve uygulanıp uygulanmayacağının
belirlenmesi için iki kuruluşun işbirliği ile proje yürütülmeye başlanmıştır.
İki kuruluşun birlikte yaptığı çalışmalar sonucunda Türk çiftçisinin
ihtiyaçlarına cevap verebilecek bir proje ortaya çıkarılarak Aralık
1986 yılında pilot bölge olarak seçilen Tekirdağ il sınırları içinde
uygulamaya konmuştur.
Önder Çiftçi
Projesi çerçevesinde kurulan Çiftçi
Danışmanlık Dernekleri Çiftçilerin kendi insiyatifi ile kurdukları
ve amacı üyelerine istihdam ettikleri tarım danışmanı vasıtasıyla
tarımsal danışmanlık hizmetleri vermek olan örgütlerdir.
ÖÇP’nin
AMACI:
Önder
Çiftçi Projesinin de temel amacı
1-
Tarımsal işletmelerde verimliliğin artırılması,
2-
Çiftçi gelirlerinin yükseltilmesi, bunun için de önder çiftçilerin
kendine yardım veya karşılıklı yardım ilkeleri çerçevesinde danışmanlık
grupları oluşturmalarını teşvik ederek tarım sektöründe mesleki
bilgi ve görgünün yaygınlaşmasına yardımcı olmaktır.
3-
Tarımda teknik, ekonomik ve sosyal ilerlemenin ön koşulunu hazırlamaktır.
Projenin
ortaya çıkması; çiftçilerimizin bilgi ve eğitimden kaynaklanan düşük
verim ve olumsuzluğun giderilmesi için tarımsal danışmanlığın
yetersizliğidir.
Projenin
Gelişim Safhaları:
İlk
faaliyet yılında tanıtım içerikli çalışmalar yapılmış ve daha
sonraki yıllarda ilgi duyan çiftçiler ile ilk danışmanlık grubu
Tekirdağ Merkezde oluşturulmuştur. Grup bürosu tefriş edilmiş,
grupta danışmanlık yapacak uzman istihdam edilerek yurt içinde ve yurt
dışında danışmanlık eğitimini tamamlamıştır.
Şu
anda halihazırda kurulmuş bulunan Tekirdağ’da 4, Şanlıurfa, Polatlı,
Silivri, Bafra, Ceylanpınar, Osmaniye ve Yüreğir de toplam 11 adet önder çiftçi Danışmanlık Derneği bulunmaktadır. Bu
derneklerin gelirlerinin %50’si Türkiye Ziraat Odaları Birliği aracılığı
ile Tarım ve Köyişleri Bakanlığı, %50’si ise üye çiftçiler
tarafından karşılanmaktadır.
Türkiye Ziraat Odaları
Birliği (TZOB) sadece finans için aracı bir kurum olmayıp aynı
zamanda derneklerin kuruluşunda koordinatörlük görevi yapmakta,
derneklere teknik yardım sağlamakta ve derneklerin kontrolünü
yapmaktadır.
Önder
Çiftçi Danışmanlık Dernekleri Modelinin Tanıtımı:
Bağımsız
Bir Çiftçi Danışmanlık Derneğinin Yapısı:
·
Danışmanlık gruplarında tümüyle çiftçiler
söz sahibidir.
·
Dernekler gerekli hizmetlerin kendileri
tarafından temin edildiği, tamamen bağımsız; gönüllülük, kendi
kendine yardım, demokratiklik ve ekonomiklik prensiplerine dayanan tarımsal
danışmanlık (müşavirlik) müesseseleridir.
·
Danışmanlık grubu modeli, yapısı
itibarıyla hiyerarşik bir düzene uyacak yapıda değildir.
Kurulan
Bu derneklerin başarısı :
1.
Çiftçiler
2.
Danışmanlık grubu uzmanı (danışman)
3.
Bürokrasi (yasal statü)
4.
Devlet finansman desteği (Tarım Bakanlığı)
5.
Koordinatör kuruluşun teknik desteği (TZOB)’ne bağlıdır.
Derneğin
Faaliyetleri
·
Faaliyetlerin çoğu doğrudan danışmanın
görev ve sorumluluklarını içeren faaliyetleri kapsamaktadır. Danışman
olarak alınacak bir Ziraat Mühendisi veya ihtiyaca göre veteriner; üye
çiftçilerin tüm sorunlarını çözmek ve ihtiyaç halinde her an üye
çiftçilere ulaşabilecek durumda olması gerekmekte. Danışman geçirilecek
eğitimle tarımda tekniğin kullanılması için üyelerle birlikte çalışmalar
yapması ve sorunlar için çözüm üretmek
esas görevidir.
·
Dernek üyesi her çiftçinin ve özellikle
sistemin gereklerinden biri olan kendi kendini yönetim biriminin de önemli
faaliyetleri vardır.
·
Grubun bir senelik faaliyetlerinin genel
çerçevesi her sene yapılan genel kurullarda çizilir. Yönetim kurulu
bu faaliyetleri danışmanla birlikte detaylandırır.
·
Dernekler tarafından gerçekleştirilen
faaliyetler daha çok grupsal faaliyetleri içerir.
·
Üreticiler arasında bilgi alış veriş
toplantıları, tarla günleri, demonstrasyonlar, teknik geziler, seminer
ve sempozyumlar, resmi makam ziyaretleri vs. gibi aktiviteler Dernek Yönetim
Kurulu tarafından organize edilir ve uygulanır.
Bir
üreticinin Danışmanlık Derneklerine üye olabilmesi için şartlar şunlardır.
·
Asıl gelirin tarımdan sağlıyor olmak
ve aylık aidatları ödemeye razı olmak.
·
İşletmesi hakkında tek karar verici
olmak
·
Yeniliklere açık olması, ortak çalışmaya
ve sorumluluk almaya hazır olmak, kayıt tutmaya razı olmak ve politik
amaçlardan ari olmak
Üyelik
sayısı Dernek statüsüyle sınırlı değildir. Ancak bir Dernek Danışmanının
hizmet götüreceği üye sayısı sınırlıdır. Bu nedenle Dernek Danışmanının
çalışma kapasitesine bağlı olarak ideal rakam 80-120 arasındadır.
Dernek
Yönetim Kurulu dilerse bu sayıya bir sınırlama getirebilir. Yine
Dernek Yönetim Kurulunun kararıyla Derneğe fahri üyelikler kabul
edilebilir. Örneğin tarımsal girdi sağlayan firmalar (tohum, ilaç, gübre,
makina vs.) derneğe üye olabilirler.
Bunda karşılıklı bir çıkar
söz konusudur. Hem firmalar anında yeni çıkan ürünlerini diğer üyelere
tanıtmakta ve onları bilgilendirmekte hem de üreticiler en son
teknolojiden anında haberdar olmaktadır. Bunun yanında üreticilerin ne
tür sorunları olduğunu yakından gören firmalar bu ihtiyaca cevap
verebilecek ürünleri piyasaya çıkarmaktadır.
Kurulan
Derneklerin Faaliyet Sonuçları
Kurulan
Dernekler üzerinde yapılan bir araşma sonucu derneğin üye çiftçilerine
şu avantajları getirmiştir.
·
Üyelerin %91 i gübre, zirai ilaç gibi
tarımsal girdilerin kullanımında büyük tasarruf yaptıklarını
bildirmiş, bunların %86 sı gübre kullanımlarının ve %58 i de ilaç
kullanımlarının azaldığını belirtmiştir.
·
Üyelerin %73 ü Derneklere katıldıktan
sonra yeni ürünler yetiştirdiğini belirtmişlerdir.
·
Üyelerin %20 si hayvancılığa
Derneklerin teknik bilgi desteği ile başladığını ifade etmiştir.
·
Üyelerin %92 si Dernekler sayesinde yem
hazırlama şeklini (rasyon) değiştirdiklerini belirtmiştir.
·
Üyelerin %91 i Derneklerin verdiği
teknik bilgi nedeniyle var olan ekipmanlarına yenisini eklemiş veya yeni
ekipmanlar satın almıştır.
·
Üyelerin %81 i toprak tahlili yaptırmaktadır.
·
Üyelerin %86 sı Derneklere katıldıktan
sonra tohum atma biçimini değiştirmiştir.
·
Üyelerin %90 ı tohum kullanımından önce
rantabilite hesabı yapmaktadır.
·
Üyelerin %89 u zirai ilaç kullanmadan
önce rantabilite hesabı yapmaktadır.
·
Üyelerin %48 i gelir-gider konusunda,
%31 i ineklerin süt verimi konusunda, %53 ü dekara atılan ilaç
konusunda, %58 i dekara verim konusunda kayıt tuttuklarını belirtmişlerdir.
·
Tüm üyeler dekara verim artışını
yaklaşık %16 olarak vermişlerdir.
·
Tüm üyeler ilaç ve tohumda tasarruf
oranının ortalama %15 olduğunu bildirmişlerdir.
·
Süt üretimi yapan üyelerin tümü
Derneklerin verdiği bilgiler sayesinde süt üretiminin yaklaşık %13
arttığını belirtmişlerdir.
·
Üyelerin %69 u seminerlere, %48 i de
tarla günlerine düzenli olarak katılmaktadır.
Bunların
dışında Pazar olanlarını genişlettikleri ve ürünleri pazarlamada
daha farklı yollar izledikleri bilinmektedir.
Sonuçta
mesleki bilgisi yüksek ve ekonomik düşünce yapısına sahip üreticiler
elde edilmiştir. Bunun yanında örgütlenmenin önemi üreticiler tarafından
çok iyi anlaşılmıştır.Özellikle maliyetlerin düşürülmesi
konusunda
önemli adımlar atılmıştır.
Ülkemizde
tarımın ve uygulanan tarım politikaları
nın farklı bir
boyuta ulaştığı şu günlerde. Bilgi, eğitim ve örgütlenmenin önemi
gittikçe artmaktadır. Önder Çiftçi Danışmanlık Dernekleri hem çiftçilik
mesleğini hakkıyla yapmak hem de örgütlenme adına
en uygun modellerden birisidir.
|
