T Ü R K İ Y E   Z İ R A A T   O D A L A R I  B İ R L İ Ğ İ

UNION OF TURKISH CHAMBERS OF AGRICULTURE

G.M.K Bulvarı No: 25   06440  Demirtepe / ANKARA

Tel: (0.312) 231 63 00 (Pbx) - Fax: (0.312) 231 76 27

 Esas Birim      : Hukuk                                                             Tarih  : 29.01.2009

 Genelge No     : 21                                                                     Özeti   : Anayasa Mahkemesinin

                                                                                                                     Gerekçeli Kararı Hk.

ZİRAAT ODASI BAŞKANLIĞI  

        Bilindiği üzere 15.05.2007 tarih ve 5661 sayılı Kanunun 3’üncü maddesiyle; “Çiftçilere Devletçe verilen nakdi destek ödemesi yapan ayni ve nakdi tarımsal kredi veren, sözleşmeli üretim yaptıran kamu ve özel sektör kuruluşları ile bankalar, kooperatifler veya birlikler ile benzeri kurumlar, ziraat odası bulunan yerlerdeki çiftçilerden, bağlı bulundukları ziraat odalarından bedelsiz olarak alınmış ve o yılın tasdikini taşıyan çiftçi belgesini istemek zorundadırlar” hükmünü taşıyan kanunumuzun ek 2’nci maddesi ve 193 sayılı gelir vergisi kanununun 53’üncü maddesinin son fıkrasında yer alan “ve Ziraat Odasından, bulunmayan yerlerde Tarım İl ve veya İlçe Müdürlüklerinden çiftçi belgesi almayan” ibaresi iptal edilmiş, aynı Kanunun 2’nci maddesi ile de; “Tarım ve Köyişleri Bakanlığının Çiftçi Kayıt Sistemine kayıtlı çiftçilerden her türlü ayni ve nakdi yardım, avans, sübvansiyon, prim gibi tarımsal destekleme ve/veya kredi kullanılması işlemlerinde çiftçi belgesi aranmaz” hükmü getirilmişti.

Anayasanın 2. ve 135’inci maddelerine açıkça aykırı olan bu yasal düzenlemeler aleyhine Anayasa Mahkemesi’nde açılan iptal davasının yapılan yargılaması sonunda, Ziraat Odalarından “Çiftçi Belgesi” alma zorunluluğunu ortadan kaldıran bu hükümler; Anayasa Mahkemesinin oy birliği ile verdiği 6.11.2008 tarih ve Esas: 2007/66, Karar: 2008/157 sayılı kararıyla iptal edilmiştir.

İptal kararı 29.01.2009 tarih ve 27125 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe girmiştir.

Anayasa Mahkemesi Kararında;“Çiftçi belgesi, 6964 sayılı Ziraat Odaları ve Ziraat Odaları Birliği Kanunu’na göre ve Anayasa’nın 135. maddesinde tanımlanan “kamu kurumu niteliğinde meslek kuruluşu” olan ziraat odaları tarafından ücretsiz verilen, kişinin çiftçilik mesleği yaptığının kanıtı olan, yıllık olarak çiftçilik faaliyetinde bulunup bulunulmadığını gösteren belgedir.Kayıt sisteminin sürekli yenilenmiş durumunu yansıtan çiftçilik belgesiyle, kimlerin çiftçilikle uğraştığı, çiftçilik faaliyetini devam ettirdiği güncel olarak saptanabilmektedir.

Ziraat Odası üyeliği ile çiftçilik belgesi, ayrılmaz, özdeşleşmiş ve birbirinin varlığını gösteren unsurlar halindedir.

Çiftçilik mesleğinin kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşu olan Ziraat Odaları ve bu Odaların meslek üst kuruluşu olan Ziraat Odaları Birliği, 6964 sayılı Yasa hükümlerine dayanarak kurulmuştur. 6964 sayılı Yasa’nın 3. maddesinde belirtilen görev ve yetkilerle birlikte , çiftçi kayıtlarını tutmak, çiftçilikle ilgili bilgi ve belgeleri düzenlemek, her türlü tarımsal desteklere ilişkin gerekli bilgi ve belgeleri çiftçilere ve ilgili kuruluşlara vermek, Ziraat Odalarının görev ve yetkileri arasında sayılmıştır.”

Anayasa Mahkemesi İptal Kararında; “Meslek kuruluşu tarafından verilen belgenin kullanılmasının sınırlandırılması ve böylece mesleğin en önemli organının oluşumunun işlevsiz hale getirilmesi, Ziraat Odalarının işleyişinde, demokrasiye ve hukuk güvenliğine aykırı düşen, demokratik örgütlenmenin sürekliliğini zaafa uğratan bir düzenleme” kabul edilerek, çiftçilerin gerek resmi, gerekse özel tüm kurum ve kuruluşlar nezdinde yapacağı işlemlerde Ziraat Odasının vereceği “Çiftçi Belgesi” nin esas alınacağını açıkça hükme bağlamış, “Ziraat Odası üyeliği ile çiftçilik mesleği ve çiftçi belgesi ayrılmaz, özdeşleşmiş ve birbirinin varlığını gösteren unsurlar olduğu” kabul edilmiştir.

Anayasa'mızın 153.maddesi ile 2949 Sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanunun 53 ve 54’üncü maddeleri; Anayasa Mahkemesinin iptal kararlarının gerekçeli olarak yazılacağını, kesin olan  gerekçeli kararların yasama, yürütme ve yargı organlarını, idare makamlarını, gerçek ve tüzelkişileri bağlayıcı nitelikte olduğunu açıkça düzenlemiş bulunmaktadır.

Anayasa Mahkemesinin Kararı doğrultusunda; çiftçilerimizin tüm kurum ve kuruluşlar nezdinde yapacağı iş ve işlemlerde Ziraat Odalarından alınan ve o yılın tasdikini taşıyan “Çiftçi Belgesi” nin esas alınması zorunluluğu Anayasal Teminat altına alınmış bulunmaktadır.

Bundan sonra Odanızca;çiftçilikle ilgili iş ve işlemlerde Ziraat Odasından alınan “Çiftçi Belgesi” istenmesi hususunda Anayasa Mahkemesinin Gerekçeli Kararına uyulması için bulunduğunuz il ve ilçelerdeki Tarım il/ilçe Müdürlükleri, tüm Kamu ve özel bankalar, Tarım Satış Kooperatifleri, Tarım Kredi Kooperatifi, sözleşmeli üretim yapan kamu ve özel kuruluşlar v.b. çiftçilikle ilgili iş ve işlem yapan diğer kuruluşlara yazı yazılmalıdır.

Anayasa Mahkemesi Kararının çiftçilerimize ve Ziraat Odalarımıza hayırlı olmasını diler, çalışmalarınızda başarılar dilerim.

                                                                                              Ş. Şemsi BAYRAKTAR

                                                                                                  Genel Başkan

EK-1 Anayasa Mahkemesinin Gerekçeli Kararı