BASIN TOPLANTISI

28 Haziran 2009

Çiftçilerimizin kredi borçları arttı

Üreticilerimiz 2008 yılında 14 milyar TL kredi kullandı

Tarımsal kredilerin %40’ı Ziraat Bankası dışındaki bankalardan

Sanayiden fazla istihdam sağlayan tarım sektörü, açıklanan istidam ve teşvik paketlerinde yer almadı

Buğday fiyatları düşmeye devam ediyor, 3 milyon hububat çiftçisi fiyat ve primde iyileştirme bekliyor

Değerli basın mensupları,

Tarımsal üretim faaliyetlerinin devam ettirilebilmesi, işletmelerin büyütülebilmesi ve yeni yatırımların gerçekleştirebilmesi için üreticilerimizin sürekli olarak kredi kullanımına ihtiyaçları bulunmaktadır. Ancak, son yıllarda tarımsal girdi fiyatları hızla artarken tarımsal ürün fiyatlarının aynı şekilde artmaması, arka arkaya yaşanan kuraklık gibi nedenlerle yeterli gelir elde edemeyen üreticilerimizin kredi kullanımı daha da artmıştır.

Son iki yılda (2006 yılına göre 2008 de) kredi kullanımı %67 oranında artış göstermiştir. Tarımda yeni yatırımların veya üretim aşamasında kullanılan nakit ihtiyacının öncelikle tarımdan elde edilecek gelirle sağlanması tercih edilir. Ülkemizde ise bu durum gerçekleşmemektedir. Üretici, tarımdan elde ettiği gelirle geçimini zor sağlarken, yatırımları ve üretim dönemindeki nakit ihtiyacı için büyük ölçüde kredi kullanmak zorunda kalmaktadır. Hatta bir banka kredisini ödemek amacıyla başka bir bankadan kredi kullanma yoluna gitmektedir. Kredi kullanımındaki hızlı artış da tarım sektörünün içinde bulunduğu sıkıntılı durumu göstermektedir.

Tarım sektörüne toplam 12 banka ile tarım kredi kooperatifleri ve girdi ihtiyaçlarının karşılanması için düşük miktarlarda olmak üzere tarım satış kooperatifleri kredi kullandırmaktadır. 2008 yılında kullanılan toplam kredinin %45’i Ziraat Bankası ve %15’i tarım kredi kooperatifleri, %8,2’si İş Bankası, %7,9’u Denizbank, %5’ide Halkbank, geri kalanı ise diğer bankalar tarafından kullandırılmıştır. Bu durumda kredilerin %60’ı Ziraat Bankası ve tarım kredi kooperatifleri, %40’ıda diğer bankalar tarafından kullandırılmıştır.

           Bankaların kullandırdığı tarımsal kredi miktarları (Milyon TL)

Not: Akbank: 2006,2007 yıllarına ait veriler bankanın ilgili şubelerinden, 2008 yılı ise bankanın yıllık faaliyet raporundan temin edilmiştir.

Fortis: Bankanın yıllık faaliyet raporundan temin edilmiştir.

Diğer banka verileri ise bankaların ilgili şubelerinden temin edilmiştir.

2008 yılında, sektöre tarım kredisi kullandıran bankalardan İş bankası, Denizbank, Halkbank öne çıkmaktadır. İş bankası 2006 yılından buyana liderliğini sürdürmektedir. Bu bankayı az bir farkla Denizbank izlemektedir. Bu üç banka 2008 yılında 3 milyon YTL kredi ile Ziraat bankasının %47’si oranında tarım sektörüne kredi kullandırmıştır.

Bilindiği üzere, Devlet, tarımsal kredileri desteklemek amacıyla, 2004 yılında Ziraat Bankası ve Tarım Kredi Kooperatifleri aracılığıyla faiz indirimi uygulamaya başlamıştır. Ziraat Bankası ve tarım kredi kooperatiflerinin payının yüksek olmasının en önemli nedeni tarımsal kredi faiz oranlarının destekleniyor olmasından kaynaklanmaktadır.

Faiz oranları devlet desteği ile düşürülmesine rağmen, talep yoğunluğundan dolayı üreticilere zamanında cevap verilememesi, bazı şubelerdeki personel yetersizliği gibi nedenlerle Ziraat bankasına gitmek istemeyen bir kısım çiftçilerimiz diğer bankalardan kredi kullanmaktadırlar. Bu durumda çiftçiler, %0 ile %13 oranında faizle kredi veren  Ziraat bankası yerine bunun en az 2-3 katı faiz uygulayan diğer bankalara yönelmek zorunda kalmakta tadır.

2008 yılında kredi sübvansiyonu için ayrılan kaynak bir önceki yıla göre %131 oranında artırılarak 400 milyon TL’ye çıkarılmış, 2009 yılında ise 475 milyon TL ayrılmıştır. Faiz indirimi için verilen bu destek çiftçilerimiz için sevindirici olmakla birlikte halen kredi miktarının %40’ının yüksek faizle kullanılması kabul edilir bir durum değildir.

            Kredi Sübvansiyonu İçin Ayrılan Kaynak

Tarım sektörünün kredi ihtiyacı ortadadır. Tarım sektörü 2008 yılında toplam 14 milyar TL kredi kullanmıştır. Ancak, sadece Ziraat Bankası ve TKK tarafından kullandırılan 8.5 milyar TL kredi faiz indirimli kullandırılmıştır.

Medyamızın değerli mensupları,

Bilindiği gibi küresel ekonomik krizin etkilerini hafifletmek üzere ülkemizde bazı paketler açıklandı ve bir çok tedbir alındı. Bunlara, Haziran’ın ilk haftasında sayın Başbakan’ın açıkladığı “İstihdam ve Teşvik” paketi eklendi; Haziranın 15’inde de Devlet Bakanı ve Başbakan Yardımcısı sayın Ali Babacan “Kredi Kartı” borçlarının ödenmesini kolaylaştırıcı bir kararı açıkladı.

Krizin başından beri sürekli talepte bulunmamıza rağmen, tarım ve çiftçilerimiz için maalesef herhangi bir paket hazırlanmadığı gibi, açıklanan paketlerde tarımla ilgili tedbirlere yer verilmedi.

Bu gün burada yetkilere bir defa daha hatırlatmak istiyorum: Tarım sektörü ve çiftçilerimiz de krizden etkilenmektedir; çiftçilerimiz büyük bir borç yükü altındadır.

2008 yılında kriz ortamına girilirken, tarımda yüksek maliyetlere rağmen ürün fiyatları gerilemiştir. Bu durumda, tarımsal üretim artışından çiftçilerimiz faydalanamamıştır.

2009 yılına, genelde böyle bir sürecin içinden geliyoruz. Bu süreci yaşarken tarımda istihdam da artmaktadır. Başka bir ifadeyle, kriz ortamında tarım, geçen yılın ardından bu yıl da daha fazla bir istihdam yükü taşımaya devam etmektedir.

2001 yılından bu yana azalma eğilimi gösteren tarımsal istihdam, 2008 yılında, son yıllardaki genel eğilimin aksine artmıştır. Tarımda çalışanların sayısı 2007 yılında 4 milyon 867 bin iken, 2008 de 149 bin kişi artarak 5 milyon 16 bine yükselmiştir. Tarımsal istihdamdaki artış gösteriyor ki, köye-tarıma dönüş eğilimi 2009 yılında da sürmektedir.

Tarımda çalışanların sayısı 2009 Ocak, Şubat ve Mart dönemlerinde önceki yılın aynı dönemlerine göre 259 bin, 206 bin ve 74 bin kişi daha yüksektir. Mart ayında tarım dışı istihdam 315 bin kişi azalırken, tarımsal istihdam artmıştır.

Tarımdaki istihdam halen sanayiden yüksektir. 2008 yılında tarımda çalışanların oranı %23,7 iken, sanayinin istihdamdaki payı %21 olarak gerçekleşmiştir. 2008 yılında sanayide istihdam edilenlerin sayısı 4,4 milyon olmasına karşın, tarımda çalışanların sayısı 5 milyon kişiyi aşmıştır.

Sektörümüzde çalışan nüfusun bir bölümü zaten gizli işsiz durumunda iken tarım, işsizliğin daha da artmasını önleyerek, sosyal riski azaltmaktadır. Böyle dönemlerde krizin etkilerini azaltarak, adeta sosyal sorumluluk üstlenen tarım sektörünün daha fazla teşvik edilmesi adil bir yaklaşım olacaktır.

Durum bu iken, en son açıklanan “İstihdam ve Teşvik Paketi”nde de tarıma yer verilmemiştir. Yeni açıklanan ‘Teşvik Paketi’nde sadece Doğu ve Güneydoğu Anadolu bölgesinde “tarım ve tarıma dayalı imalat sanayi” teşviki vardır. Diğer bölgelerde tarım ve tarıma dayalı sanayiler teşvik edilmemiştir.

Sanayiye, yatırım indirimleri, sigorta primi teşvikleri, KDV ve ÖTV indirimleri yapılırken, tarım sektörünün kullandığı traktörde, temel girdilerden gübre ve mazot gibi girdilerin KDV ve ÖTV’lerinde herhangi bir indirim yapılmamıştır.

Sorun istihdamsa, tarımda istihdam artıyor. KDV ve ÖTV uygulamaları yanında kredi kartı borçları ile ilgili kolaylıklar sağlayan yetkililerin, çiftçi borçları, tarımsal girdi maliyetleri konularında da aynı hassasiyeti göstermelerini bekliyoruz.

Sayın Basın Mensupları,

Son olarak, hububat piyasası ile ilgili kısa bir değerlendirme yapmak istiyorum.

Buğday hasadı tüm yurtta devam etmektedir. Temmuz ayının ilk haftasıyla birlikte özellikle İç Anadolu’da hasat yoğunlaşacaktır. Trakya’da ve geçit bölgelerinde hasat devam etmektedir.

Hasat edilen bölgelerimizde verim beklenenin altında gerçekleşmektedir. Piyasalar ise oldukça durağan ve geçen yılın %26 altındadır.

TMO alım ve satış fiyatını birlikte açıklamıştır. TMO, 50Kr/kg açıkladığı buğday alım fiyatını Kasım ayı itibarıyla 57,5 Kr/Kg’dan satacaktır.

Piyasa müdahalesinin etkin olması durumunda fiyatın bu iki rakam aralığında oluşması beklenir. Ancak görünen o ki, bu piyasa düzeninde kaybeden yine çiftçi olacaktır. Müdahale etkin olmadığı için fiyat 41-42 Kr/kg aralığında oluşmuş hatta bazı bölgelerde 36 Kr/kg’a kadar düşmüştür.

Bu yüzden 40 ilde çiftçilerle birlikte Ziraat Odası Başkanlarımız hububat politikası ve fiyatlar konusunda basın toplantıları yapmışlardır.

TMO, ödemeyle ilgili düzenlemeleri piyasanın dengelenmesi için yeniden gözden geçirerek ödeme vadesini kısaltmalıdır.

Hububat üreticisi 3 milyon çiftçi, Bakanlığın, fiyatta ve primde iyileştirme yapmasını bekliyor.

Ş.Şemsi BAYRAKTAR

     Genel Başkan