BASIN BÜLTENİ

16 Kasım 2008

Tarıma Ayrılan Bütçe Yetersizdir

Tarıma 2002 de Milli Gelirin % 0,65’i Ayrılırken,

 2009’da Bu Oran % 0,49’a Düşmüştür

Gübre Fiyatlarındaki İndirimden Çiftçiler Yararlanamamıştır

Açıklanan Gübre ve Mazot Destekleri Çiftçilerimizi Tatmin Etmeyecektir

2009 Yılı Tarım Destek Bütçesi

Türkiye Ziraat Odaları Birliği (TZOB) Genel Başkanı Şemsi Bayraktar, tarım destek bütçesinin yetersiz olduğunu belirterek, “2009 yılına ait tarımsal destek bütçesi geçen yıla göre %1.9 artırılarak 5.5 milyar YTL olarak açıklanmıştır. Genel Bütçede %13-14 artışlar olduğu halde, tarım için ayrılan kaynağın % 1.9 artırılmasının sebebi anlaşılamamıştır.

Ayrılan bu bütçenin tarımın ihtiyacını karşılaması, çiftçilerimizi diğer ülkelerin çiftçileri düzeyinde desteklemesi mümkün değildir” dedi.

Bu bütçenin Tarım Kanunu ile öngörülen miktarın da çok altında kaldığını belirten Bayraktar açıklamalarını şöyle sürdürdü: “Tarım Kanunu’nun bu konuya ilişkin 21’inci maddesine göre: “Tarımsal destekleme programlarının finansmanı, bütçe kaynaklarından ve dış kaynaklardan sağlanır. Bütçeden ayrılacak kaynak, gayrisafi millî hasılanın yüzde birinden az olamaz.”

2009 dahil sekiz yıllık süreç incelendiğinde tarım destek bütçesinin Milli Gelire oranı zamanla giderek düşmektedir. 2002 yılında tarımı desteklemek için milli gelirin %0,65’i ayrılırken 2009’da bu oran %0,49’a düşmüştür. Halbuki Tarım Kanunu’na göre bu oran asgari %1 olması gerekmektedir.

Yasa hükmüne uygun bir bütçe hazırlansaydı, tarımsal destek bütçesinin asgari 11 milyar YTL olması gerekirdi.

Dünyada tarımdaki rekabet koşullarının zorlaştığı, kendine yeterlilik kavramının ve gıda güvencesinin her zamankinde daha önemli bir hale geldiği, tarımda yapısal dönüşüm, üretim ve verimliliğin artırılmasına daha fazla ihtiyaç olduğu bir dönemde tarımsal desteklerin artırılmamasının mantıklı bir açıklaması yoktur.

2007-2013 yıllarını kapsayan Dokuzuncu Kalkınma Planı’nda Tarımsal Yapının Etkinleştirilmesi ile ilgili temel amaç olarak “Gıda güvencesinin ve güvenliğinin sağlanması ile doğal kaynakların sürdürülebilir kullanımı gözetilerek örgütlü ve rekabet gücü yüksek bir tarımsal yapı oluşturulacaktır.” ifadesi yer almaktadır. Dokuzuncu planda yer alan bu amaç, 2009-2011 Orta Vadeli Programın, Tarımsal Yapının Etkinleştirilmesi Bölümünde de vurgulanmıştır.

Ayrılan bütçeyle bu hedeflerin gerçekleştirilmesi mümkün değildir.

Hükümetimizden Plan ve Programlara, çıkardığı kanunlara uygun kararlar almasını bekliyoruz.

Her zaman ifade ettiğimiz gibi desteklerin alanları ile yöntemlerinin doğru olması yanında, miktarları da önemlidir. Çünkü uluslararası rekabet koşullarında kalite, standart yanında maliyetler ve buna bağlı olarak desteklerin düzeyi de büyük oranda rol oynamaktadır. Dünya pazarlarıyla rekabete hazırlanan bir sektörde en azından Tarım Kanununa uyarak tarım destek bütçesinin artırılması gerekmektedir.

Uygulanan destekleme araçları doğru olsa da uygulama biçimi, ödeme zamanı ve destek miktarlarında sorunlar bulunmaktadır. Örneğin prim desteği miktarları, hedef fiyat-piyasa fiyatı farkı dikkate alınarak belirlenmesi gerekirken bütçeden ayrılan kaynağın ürünlere dağıtımı şeklinde belirlenmektedir. Dolayısıyla yeterli destek sağlanamadığından destekler amacına yeterince ulaşamamaktadır.

Tarım destek bütçesi ihtiyaca uygun olarak belirlenmelidir.

Destek ödemeleri çiftçilerimizin en çok ihtiyacı olan dönemde yapılmalıdır.

Üretime yönelik desteklerde desteklenecek ürün ve destek miktarları en az bir yıl önceden ilan edilmelidir.”

Gübre Fiyatları

Gübre Fiyatlarındaki İndirimden Çiftçiler Yararlanamamıştır

İndirimler Çiftçi Gübresinin Önemli Bir Kısmını Aldıktan Sonra Yapılmıştır

Kimyevi gübre maliyetinin % 80’inin hammadden kaynaklandığını belirten TZOB Genel Başkanı Bayraktar, “Ülkemizde gübre üretiminde kullanılan hammaddelerden fosfat kayası, pirit, asfaltit, potasyum, amonyak ve doğal gazın tamamına yakını ithalat yolu ile karşılanmaktadır. Diğer taraftan son yıllarda ülkemizde kullanılan gübrenin yaklaşık yarısı ithalat yoluyla karşılanmıştır.

Hammadde fiyatlarının belirlenmesinde hammadde satıcısı ülkelerin, politik ve ekonomik tutumları etkili olmaktadır. Geçtiğimiz dönemde Dünya piyasalarında hammadde fiyatlarındaki artış, ülkemizde gübre fiyatının yükselmesine, tüketimin azalmasına yol açmıştır.

Bilindiği üzere; dünyada tarım ürünlerinin enerji üretiminde kullanılmaya başlanması ile gübre taleplerinde patlama meydana gelmiştir. Buna, dünyada tarım ürünlerinin fiyatlarının yükseleceği beklentisi de eklenince, gübre fiyatları tarihi zirvesine ulaşmıştır.

2007 yılında dünyada petrol ve buna bağlı olarak doğalgaz fiyatları arttıkça amonyak ve dolayısıyla da kimyasal gübre fiyatları yükselmiştir. Ülkemizde 2006 yılına göre 2007 yılında gübre fiyatlarındaki artışlar yüzde 54,5’e ulaşmıştır.  Bu sebeple de 2007 yılında gübre tüketimi 2006 yılına göre %4 oranında azalmıştır.

2008 Ekim ayı itibarıyla son bir yılda gübre fiyatlarında; Kompoze (20-20-0)’de %154, ürede % 123, amonyum nitratta (%26N) % 122, amonyum sülfatta ( %21 N) %112, DAP’ta %120, amonyum nitratta (%33N) ise %98 oranında artışlar olmuştur. Bu artışlar sonucu 2008 Ocak – Ağustos Dönemi gübre tüketiminde bir önceki yılın aynı dönemine göre meydana gelen azalma %12’ye yükselmiştir” dedi.

TZOB Genel Başkanı Bayraktar gübre fiyatlarında yapılan indirimlerden çiftçilerin yararlanamadığını belirterek, şunları söyledi: “Kasım ayında ise gübre fiyatlarında %7 ile %50’ye varan oranlarda azalmalar meydana gelmiştir. Gübre fiyatlarındaki en fazla düşüş % 50 oranı ile ürede gerçekleşirken, amonyum nitratta (%33N) %37, amonyum nitrat (%26N) ile amonyum sülfatta ( %21 N) %38, DAP’ta gübresinde %16, Kompoze gübrelerde ise %7 oranında bir düşüş görülmüştür. Fiyatlardaki bu gerilemeye rağmen üre ve DAP fiyatları halen de önceki yılın fiyatlarından % 86 -100 pahalıdır.

Gübre fiyatlarındaki bu gerilemeye 2008 Ekim ve Kasım aylarında gübre hammaddesinde meydana gelen düşüşler yol açmıştır. Ayrıca, Dünyada meydana gelen ekonomik kriz nedeni ile ticari durgunluğu aşabilmek için üreticilerin ellerindeki stokları eritmek istemeleri de etkili olmuştur.

Gübre üretiminde kullanılan hammaddelerin en önemlilerinden birisi amonyaktır. Hammaddesi doğalgaz olan amonyağın Ekim ayındaki satış fiyatı 840 ile 870 dolar iken Kasım ayında bu fiyat 270 ile 500 dolar olmuştur.

Ülkemizde 2008 yılı Ekim ayı sonuna kadar gübre fiyatlarındaki artış devam etmiş, Kasım ayında ise fiyatlar düşmeye başlamıştır. Kimyevi gübrelerde meydana gelen fiyat düşüşleri sonbahar gübre kullanımından sonra ortaya çıkmıştır. Çiftçi alacağı gübreyi Eylül – Ekim ayında alıp tarlasına attıktan sonra, gübrenin ucuzlamasının çiftçimize herhangi bir yararı olmamıştır.

2008 Ekim ayı sonuna kadar yüksek fiyatla satılan gübreyi almak zorunda kalan çiftçimiz, borcunu nasıl ödeyeceğini düşünmektedir. Fiyatlardaki bu istikrarsızlık; çiftçilerimize ve tarımsal üretime zarar verecek, kullanılamayan gübre, üretim ve verimde azalmaya yol açacaktır.

Yapılan bir açıklamaya göre Tarım Kredi Kooperatifleri de gübre fiyatlarını %20 düşürmüştür. Tarım Kredi Kooperatiflerimiz gübreyi üyelerine piyasa koşullarında hatta bu fiyatların da altında ulaştırabilmelidir. Ayrıca yüksek fiyattan gübre alıp borçlanmış çiftçilerimize kooperatiflerimiz indirilmiş fiyattan borçlandırmak suretiyle kolaylık sağlamaya gayret etmelidir”

Gübre ve Mazot Destekleri Açıklandı

Geçen yıla kadar tarımsal destekler içerisinde en büyük destek kalemi olan DGD’nin 2009 yılından itibaren kaldırıldığını hatırlatan TZOB Genel Başkanı Bayraktar, tarımsal destekler konusunda şunları söyledi: “DGD’nin kaldırılmasıyla desteklerin özellikle girdi desteklerine yönlendirilmesi amaçlanmış ve bu çerçevede 2009 yılında iki desteğin ürünlere göre dekar başına ödenecek miktarı 2008 yılına göre %50 dolayında artırılmıştır. Ancak desteklerdeki bu artışlar çiftçilerimizi tatmin etmeyecektir.

2009 yılı tarım destek bütçesinde mazot destekleri için ayrılan kaynak 583 Milyon YTL’dir. Fiyatının değişmeyeceği varsayılsa bile çiftçilerimiz kullanacağı mazota yaklaşık 9,5 Milyar YTL ödeyecektir. Bunun 1,72 milyar YTL si KDV, yaklaşık 3,4 Milyar YTL si de ÖTV dir.  Destekleme amacıyla verilen 583 milyon YTL, çiftçinin mazot giderinin yaklaşık %6’sını, kullandığı mazot için ödediği toplam verginin %11’ini karşılayacaktır.

2009 yılı gübre desteklerinde artış %100 olmuştur. Buna karşılık indirimlere rağmen DAP ve kompoze gübrede geçen yıla göre gübre fiyatları artışı %86-100 oranlarındadır. 2009 yılı bütçesinde gübre desteği için ayrılan bütçe 737 milyon YTL’dir. Ancak bu destek ürünlere göre incelendiğinde, üzüm için yapılan gübre masrafının %4’ünü, fındıktaki gübre masrafının %4,6’sını, çeltikteki gübre masrafının %4’ünü, patates’te ki gübre masrafının %3’ünü, şeker pancarı gübre masrafının %5’ini ancak karşılamaktadır.

Destekler yetersizdir. Çiftçilerimize ödenecek destek miktarı artmamıştır. Gübre ve mazot için verilen desteklerin artırılması çiftçilerimizin toplamda desteğinin arttığını göstermeyecektir. Çünkü toplam bütçe miktarı sadece %1.9 artırılmıştır. Gübre ve mazot desteğindeki artışlar DGD için verilen kaynağın bu girdilere aktarılmasından ibarettir.”

Basın ve Halkla İlişkiler Müdürlüğü

EK TABLOLAR

2003 -2007 GÜBRE ÜRETİM; İTHALAT ve TÜKETİM MİKTARLARI (Ton)

Kaynak: Tarım ve Köyişleri Bakanlığı

2003 – 2007 Yılı  Gübre Fiyatları  Değişimi (YTL/Kg)

2007-2008 8 Aylık Gübre Üretim, Tüketim İthalat, İhracat Miktarları (Ton)

Kaynak: Tarım ve Köyişleri Bakanlığı

2007 -2008 Ekim Ayı Gübre Fiyatları (YTL/KG)

2007 -2008 Kasım Ayı Gübre Fiyatları (YTL/ KG)

2008 Ekim- Kasım Ayı Gübre Fiyatları (YTL/ KG)