BASIN BÜLTENİ

14 Aralık 2008

Kriz Süt Üreticilerini Vurdu

İşte Bir İlk; Üretimin En Düşük

Olduğu Bir Dönemde Süt Fiyatı Düştü

%10 civarında düşen üretici

süt fiyatı market raflarına yansımadı…

Ocak-Ekim 2008 toptan fiyatı %2,6 düşen

Peynirin perakende fiyatı %3,6 arttı…

Türkiye Ziraat Odaları Birliği (TZOB) Genel Başkanı Şemsi Bayraktar, çiğ süt fiyatlarının Kasım 2008 tarihinden geçerli olmak üzere yaklaşık %10 oranında düştüğünü belirterek, şunları söyledi:

“Sanayiciler genelde bu dönemde süt arzının düşük olması nedeniyle sütü alabilmek için birbiriyle rekabet ederken, ilk defa bu yıl fiyatı düşürme eğilimine girmişlerdir.

Sütün marketlerde satılamaması, stokların oluşması, dış piyasadan çok daha ucuza süt tozu ithal edilebilmesi, stok maliyetlerinin her geçen gün artıyor olması buna sebep olarak gösterilmektedir.

“2001 Ekonomik Krizi”nde bile süt fiyatları bu dönemde düşmemiş aksine %21,2 oranında artmıştır. 2008 yılında üretici süt fiyatlarının iki defa ciddi oranda düşmüş olması süt üreticilerinin bu yıl içerisinde ne kadar büyük sıkıntı yaşadığını göstermektedir.

Süt fiyatları düşerken üreticilerin maliyetleri artmakta, satılan sütten elde edilen gelir maliyeti karşılamamaktadır. Bu koşullarda üretimin sürdürülmesi mümkün değildir. Zaten üreticilerimiz de hayvanlarını kestirmek için sırada beklemektedirler.

Süt Üreticisi1980 yılından beridir hiçbir zaman bu kadar kötü bir duruma düşmemiştir. 1980-2008 yılları arasında süt/yem paritesinin 2007 ve 2008 yıllarında 1’in altına düştüğü görülmektedir. Yani üreticilerimiz bu yıllarda 1 kg süt satarak 1 kg  yem bile alamamışlardır.

Bugün üreticilerimizin süt fiyatları %10 civarında düşerken maalesef özellikle market fiyatlarında bu denli önemli düşüşlerin olmadığı görülmektedir. Ocak-Ekim 2008 tarihleri arasına bakıldığında; marketlerde sadece içme sütünün fiyatı %2 oranında azalmış buna karşılık tereyağı fiyatlarının %8, kaşar peynirinin %3,4 ve beyaz peynirin ise %3,6 oranında arttığı görülmektedir. Talep olmadığından, ürünlerin satılmadığından ve stokların arttığından bahsedilen bir dönemde tüketici fiyatlarının neden düşmediğinin ve yüksek fiyatlarla talebin nasıl artırılacağının sorgulanması gerekmektedir.

Bunun yanında dikkat çekici bir durum daha vardır ki; toptancıların indirim yaptığı bir ürünün fiyat indirimi marketlere yansımamaktadır. Örneğin halkımızın en çok tükettiği süt ürünlerinden birisi beyaz peynirdir. Bu ürünün Ocak-Ekim 2008 toptan fiyatları %2,6 düşmüşken perakende fiyatlarında %3,6 artış olmuştur.

Dünya Süttozu fiyatları da hızla düşmektedir. 2008 yılı başlarında tonu 4000-4600 Dolar olan yağsız süttozu fiyatları 2000-2500 Dolara kadar düşmüştür. Yine Yağlı süttozu fiyatlarının 2008 yılı başlarında tonu 4600-5000 dolardan 2400-2900 Dolara düşmüştür. Dünya da süttozu fiyatlarının bu denli düşük olması firmaların dışarıya yönelmesine neden olmaktadır. Ülkemizin yıllık olarak ortalama 13.000 ton civarında bir süttozu ithalatı vardır. 2008 yılına bakıldığında ise yaklaşık 9.000 ton civarında bir ithalatın yapıldığı görülmektedir. Ülkemizde çiğ süt fiyatlarının düşük olduğu bu dönemde süttozu ithalatı geçici süreyle durdurulmalı, ülkeye ucuz süttozunun girmesinin önü kesilmelidir.

Bunun yanında ülkeye buzağı maması adı altında süttozunun girdiği şeklinde şikayetler sürekli gündeme gelmektedir. 2008 yılında ülkeye 43.000 ton civarında buzağı maması ithal edildiği görülmektedir. Yem üreticileri yaptığımız görüşmelerde ithal edilen bu miktarın ülke ihtiyacının çok üzerinde olduğunu söylemektedirler. Ülkemize bu tür yollarla süttozu girişi engellenmelidir.

Sektörde sürekli yaşanan bu fiyat sorununun çözümlenebileceği en önemli oluşum süt konseyidir. Ancak çıkarılan Süt Konsey Yönetmeliği ihtiyaçlara cevap verecek yeterlilikte görünmemektedir. Konseyin gerektiğinde piyasaya müdahale edebilmesi gerekirken çıkan yönetmelik bu ihtiyacı karşılamamaktadır. Bir diğer tehlike ise Tarım Kanununda Konsey Gelirlerini artırmak amacıyla değişiklik yapılmasını öngören Kanun Tasarısıdır. Bu tasarı yasalaşacak olursa konseyler ekonomik olarak çok güçlü birer yapı olacaklardır. Üreticilerin beklentilerini karşılamaktan uzak bir yapı arz eden konseyi gelir bakımından çok güçlü hale getirmek sorunları çözmek yerine sorunlara yenilerinin eklenmesine yol açacaktır. Bu nedenle bütün bu hususları da dikkate alarak gerekli düzenlemelerin yapılması, konseyleri işlevsel hale getirecek düzenlemelerin yapılması gerekmektedir.”

TZOB Genel Başkanı Bayraktar, ekonomik krizin etkisiyle düştüğü anlaşılan süt fiyatlarına müdahale edilerek üreticinin daha fazla sıkıntıya girmesi ve damızlıkların kasaba gitmesinin önlenmesi gerektiğini söyledi ve şöyle devam etti:

“Bu amaçla;

-“Okul Sütü Programı” en kısa zamanda ülkemizde tekrar hayata geçirilmeli, ayrıca süt ve süt ürünlerine uygulanan KDV %8’den %1’e indirilerek talep canlandırılmalıdır.

-Üreticilerin kredi borçları faizsiz olarak ertelenmelidir.

-Dünya süttozu fiyatlarının ciddi olarak düştüğü bu dönemde üreticilerimizin yaşadığı sıkıntılar dikkate alınarak süttozu ithalatı durdurulmalı, ucuz ithal süttozunun iç piyasayı daha da sıkıntıya sokması önlenmelidir.

-Ülkeye buzağı maması adı altına süttozu girişine yönelik duyumlar dikkate alınarak, eğer böyle bir durum varsa gerekli kontroller yapılarak tedbirler alınmalıdır.

- Üreticilerin 2007 yılından kalan ödenmemiş olan buzağı teşvik primleri en kısa zamanda ödenmelidir.

-Ulusal Süt Konseyi Yönetmeliği üreticilerin mutabık kalacağı bir şekilde yeniden düzenlenmeli ve en kısa zamanda hayata geçirilmelidir.”

Basın ve Halkla İlişkiler Müdürlüğü