BASIN BÜLTENİ

07 Eylül 2008

TZOB Genel Başkanı Ş. Şemsi Bayraktar’ın

Fındık ile ilgili konuşma metni

Sayın Basın Mensupları,

Karadeniz Bölgemiz için çok önemli olan fındık müdahale fiyatı ve fındık alım politikasının bir haftalık uygulaması hakkındaki görüşlerimi de sizlerle paylaşmak istiyorum.

Bildiğiniz gibi geçen hafta sonu fındık müdahale fiyatı, bir önceki yılın fiyatından %22 daha düşük olarak açıklanmıştır. TMO, Müdahale fiyatıyla birlikte 2008 yılı fındık alım politikasını belirleyerek kamuoyuna duyurmuştur. Alım politikasının amaçlarını; üreticilerin mağdur olmaması, piyasa mekanizmasının işlemesi, arzı zamana yayarak fiyat istikrarının sağlanması olarak belirlemiştir.

Bir haftanın sonucunda, belirlenen alım politikasının bilançosu şöyle olmuştur:

Karadeniz bölgesinde her gün bir ilçede veya beldede, uygulanan alım politikasına ve fiyata çiftçilerimiz tepki göstermektedir.

Amaçlananın aksine, piyasa işlememiş, fiyat istikrarı sağlanamamıştır. Açıklanan fiyat, tavan fiyat olmuş, serbest piyasada fiyat 1,6 YTL/Kg’a kadar düşmüştür.

Arzı zamana yaymak bu politikanın amaçlarından birisi olarak gösterilmiştir.  Gerçekte TMO’ya ürün satmak üzere alınan randevuların %61’inin Eylül-Ekim aylarında olduğu görülmüştür. Çünkü; meyilli arazilerde çok zor şartlarda emeğiyle, sermayesiyle üretim yapan, fındıktan başka geliri olmayan çiftçimiz, bankalara, esnafa, tüccara, toplayıcılara borçludur. Bu yüzden ürünü bir an önce satma çabasındadır.

Müdahale fiyatı niçin açıklanır?

Piyasanın, açıklanan fiyatın altına düşmemesi, müdahale fiyatının tavan fiyat değil, taban fiyat olması, piyasa fiyatlarının bunun üzerinde gerçekleşmesi için müdahale alımı yapılır. Fındıkta bu hedef gerçekleşmemiştir.

TMO’nun 50 randıman Giresun kalite fındığa verdiği 4 YTL/kg fiyat, Tüccar da 2,5 YTL/kg’dır. Bu yıl Doğu Karadeniz de özellikle Trabzon’da, Yomra’da, Arsin’de randımanların %35’e, buna karşılık fiyatın 1,6 YTL/Kg’a kadar düştüğü bilinmektedir. TMO %40 randımanın altında fındığı almamaktadır. TMO’da ise %40 randıman fındığın fiyatı yaklaşık 3 YTL/kg’dır.

Bu yıl randımandaki düşüklük, rekoltenin de tahmin edilenin altında gerçekleşeceğini göstermektedir.

TMO’nun durup düşünmesi, uygulanan politikadaki hata ve eksikliği gidermesi lazım.

Fındık ve mısır fiyatları TMO’nun açıkladığı fiyatın çok altına düşmüş, müdahale amacına ulaşmamıştır.

Tüccar, TMO’nun açıkladığı fındık fiyatını gülümseyerek karşılamış ve açıklanan fiyattan memnun olduğunu ifade etmiştir.

Tüccarın rakibi konumunda olan TMO, fındık fiyatı ve alım politikasını açıkladığında rahatsız olan tüccar değil çiftçi olmuştur. Çiftçinin Kara Gün Dostu olması gereken TMO, çitçimize dostluğunu göstermeyerek onu üzmüş, tüccarı ise mutlu etmiştir.

Önce fiyatın üretici görüşleri alınarak belirlenmesi, müdahale kurumu olarak TMO’nun bu işi yapabilecek finansmana sahip olması, alımlarda üreticiye her türlü kolaylığın gösterilmesi gerekir. Bu koşullar gerçekleşirse, TMO’nun da açıklamış olduğu müdahalenin amaçlarına ulaşılır, üreticinin mağduriyeti önlenebilir. Aksi halde açıkladığınız fiyat yarıdan da aza düşer, çaresiz seyredersiniz.

Dünya üretiminde ve ihracatında lider olduğumuz bir üründe istikrarlı bir politikaya ihtiyacımız vardır. Artık çiftçinin emeğiyle başkalarının para kazanmasına izin verilmemelidir.

TMO açıkladığı fındık politikasıyla çiftçiyi perişan etmiştir ve çiftçimiz tüccarın insafına bırakılmıştır.

Devletin fedakarlığı boşa gitmiş, ülkemiz ve çiftçimiz kaybetmektedir.

Fındık alıcısı “tekel”, satıcısı “tekel” değildir. Sayısı 5-6 yı geçmeyen dış alıcılar fındığı ucuza alıp çikolata sanayicilerine pahalıya satmaktadırlar. Ürettiğimiz fındığın ucuza satılması üreticimize ve ülkemize zarar verirken dış alıcılara yaramaktadır. Çikolata sanayi için Türk fındığı vazgeçilmezdir. Bu nedenle fındık fiyatlarına bakmadan istikrarlı mal istemektedirler. Bunu da açıkça söylemektedirler. Fiyatların yüksek olduğu dönemlerde ihracatta düşme olmaması bunu teyit etmektedir. Örneğin fındık fiyatının en yüksek olduğu 2005-2006 döneminde ihracat miktarı düşmediği için ülkemizin döviz geliri artmıştır. Ülkemiz fındığı vazgeçilmez olduğu için AB ve ABD başta olmak üzere fındık alanları genişlemiyor. Aksini iddia edenler, bunu fındık fiyatlarını düşürmek için ortaya atılmaktadır.

Fındık politikası acilen gözden geçirilerek, piyasanın üretici lehine düzenlenmesi sağlanmalıdır.

Fındığın dünya piyasalarındaki değeri, talep durumu ve üretim maliyeti dikkate alınarak TMO açıkladığı fiyatı yeniden gözden geçirilmelidir.

TMO tüccar gibi peşin para ile piyasaya girmeli, üretici randevu almak ve ürün teslim etmek için kuyruklarda sefil olmamalıdır. Üretici teslimatta günlerce kuyrukta beklemektedir. Hızlı alım yapılarak bu durum önlenmelidir.

Bunlar yapılmadığı takdirde tüccar fiyatları daha da aşağı çekecek ve üreticimiz çok daha kötü durumlara düşecektir.

05 Eylül 2008 tarihli Serbest Piyasa Fındık Fiyatları (YTL/Kg)