BASIN BÜLTENİ

01 Aralık 2008

Fiyatları Takip Etmeye Devam Ediyoruz..

Tüketiciler, Gıda Terörü Önlenemeden Krize Yakalandı

Üretici Tüketici Fiyat Farkları %400’lerde

Bu Durum Üretici Tüketici Fiyat Farkının Kapanmadığını Gösteriyor

Krizin İlk Mağdurları Narenciye ve Süt

Üretici Para Kazanamıyor, Tüketici Pahalı Yiyor

Türkiye Ziraat Odaları Birliği (TZOB) Genel Başkanı

Şemsi Bayraktar’ın konuşması

Bilindiği gibi bazı önemli ürün ve gıdalardaki aylık fiyat değişimleri ve spekülatif hareketler konusunda kamuoyunu doğru bilgilendirmek üzere her ay bu konuda yaptığımız tespitlerle ilgili açıklamalar yapıyoruz.

Açıklamalarımızın bir yararı da tüketicinin ödediği fiyatlardan üreticilerimizin yeterince yararlanamadığını ortaya koymak, ayrıca fiyat artışlarının üreticilerimizden mi, yoksa aracı veya perakendecilerden mi kaynaklandığı konusunda doğru bilgiler sunarak kamuoyunu yönlendirmektir.

Bu çerçevede Birliğimizce Kasım ayı için yapılan tespitlere göre, Üretici ve tüketici fiyatları arasındaki farklara baktığımızda yaş sebze ve meyvede %384,9, kurutulmuş ürünlerde %346,4, baklagillerde %362,8, pirinçte %275,4’lere ve hayvansal ürünlerde %244,4’lere kadar çıktığı görülmektedir. 

Üretici ve tüketici fiyat farkının en fazla olduğu ilk beş ürün  %384,9 ile salatalık, %374,5 ile domates, %362,8 ile nohut, %346,4 ile kuru üzüm, %343,6 ile mandalina’dır.

Tüketiciler, gıda terörü önlenemeden krize yakalandı.

Üretici tüketici fiyat farkları %400’lerde.

Bu durum üretici tüketici fiyat farkının kapanmadığını gösteriyor

Üretici ve tüketici fiyatları arasındaki farka bakıldığında, tüketici fiyat seviyelerindeki yüksekliğin üreticiden kaynaklanmadığı görülmektedir. Tüketicilerimizin gıda ürünlerini pahalıya tüketmesinin sorumlusu üretici değildir. Bilakis ürünün üreticiden tüketiciye ulaşıncaya kadar geçtiği hal, pazar ve market zinciri halkalarının, fiyat artışlarında önemli rol oynadığı anlaşılmaktadır.

Kasım ayında perakende seviyesinde genelde bazı ürünlerde artış görülürken bazı ürünlerde de azalma meydana gelmiştir.

Bu dönemde market raflarındaki fiyatlara bakıldığında salatalıkta %15,3, sivri biberde %10,2, nohutta %9, yeşil mercimekte %7,4, yumurtada %4,9, kuru fasulyede %4,7, kuru üzümde %3,2, pirinçte %2, patlıcanda %1,9, ette %0,6 domateste %0,5 artışlar görülmektedir. 

Market raflarında kırmızı mercimekte %0,2, armutta %2,7, havuçta %5,6, elmada %7,1, mandalinada %17,8, limonda %36,4 fiyat düşüşleri görülmüştür.

Baklagillerde ve pirinçte toptan fiyatlara bakıldığında, geçen aya göre kuru fasulyede ve nohutta fiyat değişimi olmazken kırmızı mercimekte %28,6, yeşil mercimekte %9,1, pirinçte %16,3 fiyat düşüşü görülmüştür.  Görüldüğü üzere kırmızı mercimek, yeşil mercimek ve pirinçte gerçekeleşen fiyat düşüşleri marketlere yansımamıştır. 

Üretici fiyatlarındaki değişim ise şu şekilde olmuştur:

Üretici fiyatlarında domates, elma, pirinç, kuru kayısı, kuru üzüm,kuru incir, fındık ve ette bu dönemde bir fiyat değişimi olmazken; salatalıkta %34,3, sivri biberde %12,1,  patlıcanda %8, yumurtada %5 fiyat artışı görülmüştür. Üreticide havuçta 3,9, armutta %4,3, sütte %9,5, mandalinada %17, limonda %34 fiyat düşüşü görülmüştür.

Salatalık, sivri biber, patlıcan, gibi ürünlerde örtü altı ürünlerinde hasat yoğunluğunun az olmasına bağlı olarak arzda yaşanan daralma etkili olmuştur. 

Kriz Mağdurları

Krizin İlk Mağdurları Narenciye ve Süt

Limon ve mandalina dalında kaldı.

Mandalina ve limonda fiyat düşüşlerine baktığımızda hasadın yoğun olduğu bir dönem olmasının yanı sıra yeterli talep olmaması fiyat düşüşünde etkili olmuştur. Ayrıca hava sıcaklılarının mevsim normallerinin üzerinde seyrediyor olması narenciye tüketimini olumsuz etkilediği, bunun da fiyata yansıdığı düşünülmektedir.  

İhracat teşvikleri gecikmeden ödensin. İhracat açılsın. İhracat ve iç talepte daralma var. Buna rağmen üretici-tüketici fiyat farkı yüksek. Halen narenciyede bu rakam %343 lere varıyor.

Aslında talebin düşmeye başlaması yüzünden narenciye yanında birçok ürün, hatta marketler dışında satılan ürünler de  etkilenmeye başladı.

Yem fiyatları artarken süt fiyatlarının düşmesi nedeniyle üretici büyük bir sıkıntı içinde.

Sanayicilerin, ellerinde stok olduğunu, depolarında yer olmadığını, marketlerin ödemelerde vade süresini uzatmasını, arz talep dengesinin değişmesi ile satışların azalmasını gerekçe göstererek fiyatları düşürmeleri sonucunda üreticiler sütlerini geçen aya göre %9,5 oranında düşük fiyata satmak zorunda bırakılmıştır.

Hasadın yoğun olduğu dönemde pazara talebin üzerinde ürün sunulduğu durumlarda üretici fiyatları düşerken, arzın yetersiz olduğu durumlarda üretici fiyatlarında bir miktar yükselme görülebilmektedir. Düşen fiyatlar üreticiyi mağdur ederken, ürün azlığı nedeniyle birlikte bir miktar artan fiyatlar ise üreticinin yeterli gelir elde etmesini sağlayacak düzeyde değildir. Çünkü son bir yılda tarımsal üretimde en önemli maliyet unsurları olan mazot fiyatları %40, tarımsal sulama elektrik fiyatları %50, gübre fiyatları %180’lere kadar artmış bulunmaktadır.

Çiftçilerimizin gelirlerin artırılması, üretim ve verim artışı yanında ürünlerini daha iyi değerlendirmeleriyle de çok yakından ilgilidir.

Daha iyi değerlendirme bir yönüyle tüketicinin ödediği fiyattan daha fazla pay alınması anlamına gelmektedir.

Sanayi ve ticaretin katma değerinden üreticilerimizin daha fazla yararlanması, çiftçilerimizin var olan örgütlerine, Ziraat Odalarına, kooperatiflerine, üretici birliklerine daha güçlü bir şekilde sahip çıkmalarına bağlıdır.

Çiftçilerimizin hak ettiği geliri elde edebilmeleri bakımından üretici Birlikleri kanalıyla ürünlerin pazarlanması sağlanmalıdır.

Tarımsal Üretici Birlikleri finansman bakımından güçlendirilerek etkin hale getirilmelidir. Bu amaçla üretici birlikleri yasası yeniden gözden geçirilmelidir.

Yapılacak çalışmalara çiftçimizin çatı örgütü ve tek meslek kuruluşu olan Ziraat Odaları Birliği ve Ziraat Odalarımız her türlü desteği verecektir.

Diğer taraftan hazırlanan Hal Kanunu tasarısı biran önce yasalaştırılmalı, üretici ve tüketici arasındaki zincir kısaltılmalıdır.

Mevcut sistemde tüketicinin ödediği fiyat üreticiye yansımadığı gibi bu durumdan ne üretici ne de tüketici karlı çıkmaktadır. Bu sistem böyle devam ettiği sürece enflasyon artışı körüklenmekte; dar gelirli insanlarımızın bu ürünlere ulaşması giderek zorlaşmaktadır.

Özellikle yaşanan ekonomik kriz halkın alım gücünü önemli ölçüde etkilemektedir. Talepte meydana gelecek olası bir daralma başta üreticilerimiz olmak üzere tüm sektörü olumsuz etkileyecektir.

Halkımızın alım gücüde dikkate alınarak sağduyulu davranılmalıdır. Aksi takdirde tüketicilerimiz daha da zorlanacaktır.

Ayrıca gıda üretim ve tüketim yerleri denetlenerek denetim boşluğu ortadan kaldırılmalı, gıda denetimi sahipsiz bırakılmamalıdır.

Sonuç olarak; stokçulara ve fırsatçılara fırsat verilmemelidir. Bu şekilde, yapılması muhtemel fırsatçılığa mani olunmalı; üreticilerimiz ve tüketicilerimiz mağdur edilmemelidir.

Türkiye Ziraat Odaları Birliği olarak konunun takipçisi olmaya devam edeceğiz.

Son olarak KKTC’de yapılan IFAP Akdeniz Komitesiyle ilgili bir bilgi vermek istiyorum.

KKTC de bir ilki gerçekleştirdik. IFAP Akdeniz Komitesi toplantısının KKTC de yapı9lmasını sağladık. Ayrıca KKTC Çiftçiler Birliğinin Komite de Başkan Yardımcısı olmasına yardımcı olduk. Akdeniz çiftçi liderleri kriz paketlerinde tarımın yer alması için ülkelerinde lobi faaliyeti yapacaklar. Hükümetlere tarımın reel sektör olduğu diğer sektörler gibi krizden etkilendikleri anlatılacak.

Ülkemizin gıda güvencesini sağlayan bu sektörün, tarımın sorunlarının gündeme taşınması konusunda medya mensuplarının ilgi ve yardımlarını bekliyoruz.

                                                                                                    Ş.ŞEMSİ BAYRAKTAR

                                                                                                        GENEL BAŞKAN

Seçilmiş Ürünlerde Kasım Ayı İtibarıyla Ortalama Üretici, Hal, Pazar ve Market Fiyatları(YTL/Kg)

Not: Veriler Ankara, İzmir, İstanbul, Mersin illerinden derlenen ortalama fiyatlardır. Pirinç, kuru fasulye, nohut, kırmızı ve yeşil mercimek için belirtilen hal fiyatları Gimat toptan satış fiyatlarıdır. 

*:Çiftçi ürününü TMO’ya çeltik olarak teslim etmektedir. Çiftçinin TMO’ya satış fiyatı 0,87 YKr/kg’dır. Bunun pirinç olarak karşılığı ise 1,45 YTL/kg’dır. Çeltik üretici fiyatları yeni sezona ait fiyatlardır.

Fındık fiyatı serbest piyasa fiyatıdır.

Baklagil kasım ayı üretici fiyatları sezon ortalamasıdır.

Seçilmiş Ürünlerde Market Fiyatlarındaki Aylık Değişim

Seçilmiş Ürünlerde Üretici Fiyatlarındaki Aylık Değişim